• logo2.jpg
  • infa2.jpg
  • Infa3.jpg
  • logo1.jpg
  • 31.jpg
  • 32.jpg
  • 35.jpg
  • 33.jpg
  • 2.jpg
  • logo11.jpg
  • zdj.jpg
  • Untitled-1.jpg

Chemia kl. I,II,III

KLASA I

Wymagania programowe na poszczeglne oceny

I. Substancje i ich przemiany

Ocena dopuszczaj?ca

[1]

Ocena dostateczna

[1 + 2]

Ocena dobra

[1 + 2 + 3]

Ocena bardzo dobra

[1 + 2 + 3 + 4]

Ucze?:

zalicza chemi? do nauk przyrodniczych

stosuje zasady bezpiecze?stwa obowi?zuj?ce w pracowni chemicznej

nazywa wybrane elementy szk?a i sprz?tu laboratoryjnego oraz okre?la ich przeznaczenie

opisuje w?a?ciwo?ci substancji, b?d?cych g?wnymi sk?adnikami produktw, stosowanych na co dzie?

przeprowadza proste obliczenia

z wykorzystaniem poj??: masa, g?sto??, obj?to??

odr?nia w?a?ciwo?ci fizyczne od chemicznych

dzieli substancje chemiczne na proste

i z?o?one, na pierwiastki i zwi?zki chemiczne

definiuje poj?cie mieszanina substancji

opisuje cechy mieszanin jednorodnych

i niejednorodnych

podaje przyk?ady mieszanin

opisuje proste metody rozdzielania mieszanin na sk?adniki

definiuje poj?cia zjawisko fizyczne i reakcja chemiczna

podaje przyk?ady zjawisk fizycznych

i reakcji chemicznych zachodz?cych

w otoczeniu cz?owieka

definiuje poj?cia pierwiastek chemiczny

i zwi?zek chemiczny

podaje przyk?ady zwi?zkw chemicznych

klasyfikuje pierwiastki chemiczne na

metale i niemetale

podaje przyk?ady pierwiastkw

chemicznych (metali i niemetali)

odr?nia metale i niemetale na podstawie ich w?a?ciwo?ci

opisuje, na czym polega rdzewienie (korozja)

pos?uguje si? symbolami chemicznymi pierwiastkw (H, O, N, Cl, S, C, P, Si, Na, K, Ca, Mg, Fe, Zn, Cu, Al, Pb, Sn, Ag, Hg)

opisuje sk?ad i w?a?ciwo?ci powietrza

okre?la, co to s? sta?e i zmienne sk?adniki

powietrza

opisuje w?a?ciwo?ci fizyczne, chemiczne

tlenu, tlenku w?gla(IV), wodoru, azotu

podaje, ?e woda jest zwi?zkiem

chemicznym wodoru i tlenu

t?umaczy, na czym polega zmiana stanw skupienia na przyk?adzie wody

omawia obieg wody w przyrodzie

okre?la znaczenie powietrza, wody, tlenu

okre?la, jak zachowuj? si? substancje

higroskopijne

opisuje, na czym polega reakcja syntezy,

analizy, wymiany

omawia, na czym polega utlenianie, spalanie

definiuje poj?cia substrat iprodukt reakcji

chemicznej

wskazuje substraty i produkty reakcji chemicznej

okre?la typy reakcji chemicznych

okre?la, co to s? tlenki i jaki jest ich podzia?

wymienia niektre efekty towarzysz?ce

reakcjom chemicznym

wymienia podstawowe ?rd?a, rodzaje

i skutki zanieczyszcze? powietrza

Ucze?:

wyja?nia, dlaczego chemia jest nauk?

przydatn? ludziom

omawia, czym si? zajmuje chemia

omawia sposb podzia?u chemii na

organiczn? i nieorganiczn?

wyja?nia, czym si? r?ni cia?o fizyczne

od substancji

opisuje w?a?ciwo?ci substancji

wymienia i wyja?nia podstawowe sposoby

rozdzielaniamieszanin

sporz?dza mieszanin?

planuje rozdzielanie mieszanin

(wymaganych)

opisuje r?nic? w przebiegu zjawiska

fizycznego i reakcji chemicznej

projektuje do?wiadczenia ilustruj?ce zjawisko fizyczne i reakcj? chemiczn?

definiuje stopy

podaje przyk?ady zjawisk fizycznych

i reakcji chemicznych zachodz?cych

w otoczeniu cz?owieka

formu?uje obserwacje do do?wiadczenia

wyja?nia potrzeb? wprowadzenia symboliki

chemicznej

rozpoznaje pierwiastki i zwi?zki chemiczne

wyja?nia r?nic? mi?dzy pierwiastkiem

a zwi?zkiem chemicznym

wymienia sta?e i zmienne sk?adniki

powietrza

bada sk?ad powietrza

oblicza przybli?on? obj?to?? tlenu i azotu,

np. w sali lekcyjnej

opisuje, jak mo?na otrzyma? tlen

opisuje w?a?ciwo?ci fizyczne i chemiczne

gazw szlachetnych

opisuje obieg tlenu, tlenku w?gla(IV)

i azotu w przyrodzie

wyja?nia, na czym polega proces fotosyntezy

wymienia zastosowania tlenkw wapnia, ?elaza, glinu, azotu, gazw szlachetnych,

tlenku w?gla(IV),tlenu, wodoru

podaje sposb otrzymywania tlenku w?gla(IV) (na przyk?adzie reakcji w?gla

z tlenem)

definiuje poj?cie reakcja charakterystyczna

planuje do?wiadczenie umo?liwiaj?ce

wykrycie obecno?ci tlenku w?gla(IV)

w powietrzu wydychanym z p?uc

wyja?nia, co to jest efekt cieplarniany

opisuje rol? wody i pary wodnej

w przyrodzie

wymienia w?a?ciwo?ci wody

wyja?nia poj?cie higroskopijno??

zapisuje s?ownie przebieg reakcji chemicznej

wskazuje w zapisie s?ownym przebiegu

reakcji chemicznej substraty i produkty,

pierwiastki i zwi?zki chemiczne

opisuje, na czym polega powstawanie

dziury ozonowej, kwa?nych opadw

podaje sposb otrzymywania wodoru

(w reakcji kwasu chlorowodorowego z

metalem)

- opisuje sposb identyfikowania gazw:

wodoru, tlenu, tlenku w?gla(IV)

- wymienia ?rd?a, rodzaje i skutki zanieczyszcze? powietrza

definiuje poj?cia reakcje egzo-

i endoenergetyczne

Ucze?:

podaje zastosowania wybranych elementw

sprz?tu lub szk?a laboratoryjnego

identyfikuje substancje na podstawie

podanych w?a?ciwo?ci

podaje sposb rozdzielenia wskazanej

mieszaniny

wskazuje r?nice mi?dzy w?a?ciwo?ciami fizycznymi sk?adnikw mieszaniny, ktre umo?liwiaj? jej rozdzielenie

projektuje do?wiadczenia ilustruj?ce reakcj? chemiczn? i formu?uje wnioski

wskazuje w podanych przyk?adach

reakcj? chemiczn? i zjawisko fizyczne

wskazuje w?rd r?nych substancji mieszanin? i zwi?zek chemiczny

wyja?nia r?nic? mi?dzy mieszanin?

a zwi?zkiem chemicznym

proponuje sposoby zabezpieczenia produktw zawieraj?cych ?elazo przed rdzewieniem

odszukuje w uk?adzie okresowym pierwiastkw podane pierwiastki chemiczne

opisuje do?wiadczenie wykonywane na lekcji

okre?la, ktre sk?adniki powietrza s? sta?e,

a ktre zmienne

wykonuje obliczenia zwi?zane

z zawarto?ci? procentow? substancji

wyst?puj?cych w powietrzu

wykrywa obecno?? tlenku w?gla(IV)

opisuje w?a?ciwo?ci tlenku w?gla(II)

wyja?nia rol? procesu fotosyntezy w naszym

?yciu

podaje przyk?ady substancji szkodliwych dla ?rodowiska

wyja?nia, sk?d si? bior? kwa?ne opady

okre?la zagro?enia wynikaj?ce z efektu

cieplarnianego, dziury ozonowej, kwa?nych

opadw

proponuje sposoby zapobiegania powi?kszania si? dziury ozonowej

i ograniczenia powstawania kwa?nych opadw

zapisuje s?ownie przebieg r?nych rodzajw

reakcji chemicznych

podaje przyk?ady r?nych typw reakcji chemicznych

wykazuje obecno?? pary wodnej

w powietrzu

omawia sposoby otrzymywania wodoru

podaje przyk?ady reakcji egzo-

i endoenergetycznych

Ucze?:

wyja?nia, na czym polega destylacja

wyja?nia, dlaczego gazy szlachetne s? bardzo ma?o aktywne chemicznie

definiuje poj?cie patyna

opisuje pomiar g?sto?ci

projektuje do?wiadczenie o podanym tytule (rysuje schemat, zapisuje obserwacje

i wnioski)

wykonuje do?wiadczenia z dzia?u

Substancje i ich przemiany

przewiduje wyniki niektrych do?wiadcze?

na podstawie posiadanej wiedzy

otrzymuje tlenek w?gla(IV) w reakcji w?glanu wapnia z kwasem

chlorowodorowym

uzasadnia, na podstawie reakcji magnezu

z tlenkiem w?gla(IV), ?e tlenek w?gla(IV) jest

zwi?zkiem chemicznym w?gla i tlenu

uzasadnia, na podstawie reakcji magnezu

z par? wodn?, ?e woda jest zwi?zkiem

chemicznym tlenu i wodoru

planuje sposoby post?powania

umo?liwiaj?ce ochron? powietrza przed

zanieczyszczeniami

identyfikuje substancje na podstawie

schematw reakcji chemicznych

wykazuje zale?no?? mi?dzy rozwojem cywilizacji a wyst?powaniem zagro?e?,

np. podaje przyk?ady dziedzin?ycia, ktrych rozwj powodujenegatywne skutki dla ?rodowiskaprzyrodniczego

Wybrane wiadomo?ci i umiej?tno?ci wykraczaj?ce poza tre?ci wymaga? podstawy programowej; ich spe?nienie mo?e by? warunkiem wystawienia oceny celuj?cej. Ucze?:

-opisuje zasad? rozdzia?u w metodach chromatograficznych

- okre?la, na czym polegaj? reakcje utleniania-redukcji

- definiuje poj?cia utleniacz i reduktor

-zaznacza w zapisie s?ownym przebiegu reakcji chemicznej procesy utleniania i redukcji oraz utleniacz, reduktor

-podaje przyk?ady reakcji utleniania-redukcji zachodz?ce w naszym otoczeniu, uzasadniaj?c swj wybr

-opisuje sposb rozdzielania na sk?adniki bardziej z?o?onych mieszanin z wykorzystaniem metod spoza podstawy programowej

-omawia dok?adnie metod? skraplania powietrza i rozdzielenia go na sk?adniki

-oblicza sk?ad procentowy powietrza przelicza procenty obj?to?ciowe na masowe w r?nych warunkach

-wykonuje obliczenia rachunkowe zadania dotycz?ce mieszanin

II. Wewn?trzna budowa materii

Ocena dopuszczaj?ca

[1]

Ocena dostateczna

[1 + 2]

Ocena dobra

[1 + 2 + 3]

Ocena bardzo dobra

[1 + 2 + 3 + 4]

Ucze?:

definiuje poj?cie materia

opisuje ziarnist? budow? materii

opisuje, czym r?ni si? atom od cz?steczki

definiuje poj?cia jednostka masy atomowej,

masa atomowa, masa cz?steczkowa

oblicza mas? cz?steczkow? prostych

zwi?zkw chemicznych

opisuje i charakteryzuje sk?ad atomu

pierwiastka chemicznego (j?dro: protony

i neutrony, elektrony)

definiuje poj?cie elektrony walencyjne

wyja?nia, co to jest liczba atomowa,liczba

masowa

ustala liczb? protonw, elektronw,

neutronw w atomie danego pierwiastka

chemicznego, gdy znane s? liczby atomowa

i masowa

definiuje poj?cie izotop

dokonuje podzia?u izotopw

wymienia dziedziny ?ycia, w ktrych

stosuje si? izotopy

opisuje uk?ad okresowy pierwiastkw

chemicznych

podaje prawo okresowo?ci

podaje, kto jest twrc? uk?adu okresowego

pierwiastkw chemicznych

odczytuje z uk?adu okresowego

podstawowe informacje o pierwiastkach

chemicznych

wymienia typy wi?za? chemicznych

podaje definicje wi?zania kowalencyjnego

(atomowego), wi?zania kowalencyjnego

spolaryzowanego,wi?zania jonowego

definiuje poj?cia jon, kation,anion

pos?uguje si? symbolami pierwiastkw chemicznych

odr?nia wzr sumaryczny od wzoru

strukturalnego

zapisuje wzory sumaryczne i strukturalne

cz?steczek

definiuje poj?cie warto?ciowo??

podaje warto?ciowo?? pierwiastkw

chemicznych w stanie wolnym

odczytuje z uk?adu okresowego

maksymaln? warto?ciowo?? pierwiastkw

chemicznych grup 1., 2. i 13.-17.

wyznacza warto?ciowo?? pierwiastkw

chemicznych na podstawie wzorw

sumarycznych

zapisuje wzory sumaryczny i strukturalny

cz?steczki zwi?zku dwupierwiastkowego

na podstawie warto?ciowo?ci pierwiastkw

chemicznych

okre?la na podstawie wzoru liczb?

pierwiastkw w zwi?zku chemicznym

interpretuje zapisy (odczytuje ilo?ciowo

i jako?ciowo proste zapisy), np.H2, 2 H, 2 H2

itp.

ustala na podstawie wzoru sumarycznego

nazw? dla prostych dwupierwiastkowych

zwi?zkw chemicznych

ustala na podstawie nazwy wzr

sumaryczny dla prostych

dwupierwiastkowych zwi?zkw

chemicznych

rozr?nia podstawowe rodzaje reakcji

chemicznych

podaje tre?? prawa zachowania masy

podaje tre?? prawa sta?o?ci sk?adu

zwi?zku chemicznego

przeprowadza proste obliczenia

z wykorzystaniem prawa zachowania masy

i prawa sta?o?ci sk?adu zwi?zku

chemicznego

definiuje poj?cia rwnanie reakcji

chemicznej, wsp?czynnik stechiometryczny

dobiera wsp?czynniki w prostych przyk?adach rwna? reakcji chemicznych

zapisuje proste przyk?adyrwna? reakcji

chemicznych

odczytuje proste rwnania reakcji

chemicznych

Ucze?:

omawia pogl?dy na temat budowy materii

wyja?nia zjawisko dyfuzji

podaje za?o?enia teorii atomistyczno-

-cz?steczkowej budowy materii

oblicza masy cz?steczkowe

definiuje poj?cie pierwiastek chemiczny

wymienia rodzaje izotopw

wyja?nia r?nice w budowie atomw

izotopw wodoru

wymienia dziedziny ?ycia, w ktrych stosuje si? izotopy

korzysta z uk?adu okresowego pierwiastkw

chemicznych

wykorzystuje informacje odczytane z uk?adu

okresowego pierwiastkw chemicznych

podaje maksymaln? liczb? elektronw na

poszczeglnych pow?okach (K, L, M)

zapisuje konfiguracje elektronowe

rysuje proste przyk?ady modeli atomw

pierwiastkw chemicznych

zapisuje wzory sumaryczne i strukturalne

wymaganych cz?steczek

odczytuje ze wzoru chemicznego, z jakich

pierwiastkw chemicznych i ilu atomw sk?ada

si? cz?steczka lub kilka cz?steczek

opisuje rol? elektronw walencyjnych

w ??czeniu si? atomw

opisuje sposb powstawania jonw

okre?la rodzaj wi?zania w prostych

przyk?adach cz?steczek

- podaje przyk?ady substancji o wi?zaniu

kowalencyjnym (atomowym) i substancji

o wi?zaniu jonowym

odczytuje warto?ciowo?? pierwiastkw

chemicznych z uk?adu okresowego

pierwiastkw

zapisuje wzory zwi?zkw chemicznych na podstawie podanej warto?ciowo?ci lub nazwy

pierwiastkw chemicznych

podaje nazw? zwi?zku chemicznego

na podstawie wzoru

okre?la warto?ciowo?? pierwiastkw

w zwi?zku chemicznym

zapisuje wzory cz?steczek korzystaj?c

z modeli

rysuje model cz?steczki

wyja?nia znaczenie wsp?czynnika

stechiometrycznego i indeksu

stechiometrycznego

wyja?nia poj?cie rwnania reakcji

chemicznej

odczytuje rwnania reakcji chemicznych

zapisuje rwnania reakcji chemicznych

- dobiera wsp?czynniki w rwnaniach

reakcji chemicznych

Ucze?:

planuje do?wiadczenie potwierdzaj?ce

ziarnisto?? budowy materii

wyja?nia r?nice mi?dzy pierwiastkiem

a zwi?zkiem chemicznym na podstawie za?o?e? teorii atomistyczno-cz?steczkowej budowy materii

oblicza masy cz?steczkowe zwi?zkw chemicznych

wymienia zastosowania izotopw

korzysta swobodnie z informacji zawartych

w uk?adzie okresowym pierwiastkw

chemicznych

oblicza maksymaln? liczb? elektronw

na pow?okach

zapisuje konfiguracje elektronowe

rysuje modele atomw

okre?la typ wi?zania chemicznego

w podanym zwi?zku chemicznym

wyja?nia, dlaczego gazy szlachetne s? bardzo ma?o aktywne chemicznie na podstawie budowy ich atomw

wyja?nia r?nice mi?dzy r?nymi typami

wi?za? chemicznych

opisuje powstawanie wi?za? atomowych (kowalencyjnych) dla wymaganych przyk?adw

zapisuje elektronowo mechanizm powstawania jonw (wymagane przyk?ady)

opisuje mechanizm powstawania wi?zania jonowego

wykorzystuje poj?cie warto?ciowo?ci

okre?la mo?liwe warto?ciowo?ci pierwiastka

chemicznego na podstawie jego po?o?enia

w uk?adzie okresowym pierwiastkw

nazywa zwi?zki chemiczne na podstawie

wzorw i zapisuje wzory na podstawie ich

nazw

zapisuje i odczytuje rwnania reakcji

chemicznych (o wi?kszym stopniu trudno?ci)

przedstawia modelowy schemat rwnania

reakcji chemicznej

rozwi?zuje zadania na podstawie prawa zachowania masy i prawa sta?o?ci sk?adu zwi?zku chemicznego

dokonuje prostych oblicze? stechiometrycznych

Ucze?:

definiuje poj?cie masa atomowa jako

?rednia masa atomowa danego pierwiastka

chemicznego z uwzgl?dnieniem jego sk?adu

izotopowego

oblicza zawarto?? procentow? izotopw

w pierwiastku chemicznym

wyja?nia zwi?zek mi?dzy podobie?stwami w?a?ciwo?ci pierwiastkw chemicznych zapisanych w tej samej grupie uk?adu okresowego a budow? ich atomw i liczb? elektronw walencyjnych

uzasadnia i udowadnia do?wiadczalnie,

?e msubstr = mprod

rozwi?zuje trudniejsze zadania

wykorzystuj?ce poznane prawa (zachowania

masy, sta?o?ci sk?adu zwi?zku chemicznego)

wskazuje podstawowe r?nice mi?dzy

wi?zaniami kowalencyjnym a jonowym oraz

kowalencyjnym niespolaryzowanym

a kowalencyjnym spolaryzowanym

opisuje zale?no?? w?a?ciwo?ci zwi?zku

chemicznego od wyst?puj?cego w nim

wi?zania chemicznego

porwnuje w?a?ciwo?ci zwi?zkw kowalencyjnych i jonowych (stan skupienia, temperatury topnienia

i wrzenia)

okre?la, co wp?ywa na aktywno?? chemiczn? pierwiastka

zapisuje i odczytuje rwnania reakcji

chemicznych o du?ym stopniu trudno?ci

wykonuje obliczenia stechiometryczne

Wybrane wiadomo?ci i umiej?tno?ci wykraczaj?ce poza tre?ci wymaga? podstawy programowej; ich spe?nienie mo?e by? warunkiem wystawienia oceny celuj?cej. Ucze?:

- opisuje histori? odkrycia budowy atomu

- definiuje poj?ciepromieniotwrczo??

- okre?la, na czym polega promieniotwrczo?? naturalna i sztuczna

- definiuje poj?cie reakcja ?a?cuchowa

- wymienia wa?niejsze zagro?enia zwi?zane z promieniotwrczo?ci?

- wyja?nia poj?cie okres p?trwania (okres po?owicznego rozpadu)

- rozwi?zuje zadania zwi?zane z poj?ciami okres p?trwania i ?rednia masa atomowa

- charakteryzuje rodzaje promieniowania

- wyja?nia, na czym polegaj? przemiany ?, b

- opisuje histori? przyporz?dkowania pierwiastkw chemicznych

- opisuje wi?zania koordynacyjne i metaliczne

- identyfikuje pierwiastki chemiczne na podstawie niepe?nych informacji o ich po?o?eniu w uk?adzie okresowym pierwiastkw chemicznych oraz ich w?a?ciwo?ci

- dokonuje oblicze? z wykorzystaniem wiedzy o jednostce masy atomowej i cz?steczkowej

- dokonuje oblicze? na podstawie rwnania reakcji chemicznej

III. Woda i roztwory wodne

Ocena dopuszczaj?ca

[1]

Ocena dostateczna

[1 + 2]

Ocena dobra

[1 + 2 + 3]

Ocena bardzo dobra

[1 + 2 + 3 + 4]

Ucze?:

charakteryzuje rodzaje wd wyst?puj?cych

w przyrodzie

podaje, na czym polega obieg wody

w przyrodzie

wymienia stany skupienia wody

nazywa przemiany stanw skupienia wody

opisuje w?a?ciwo?ci wody

zapisuje wzory sumaryczny i strukturalny

cz?steczki wody

definiuje poj?cie dipol

identyfikuje cz?steczk? wody jako dipol

wyja?nia podzia? substancji na dobrze i s?abo

rozpuszczalne oraz praktycznie

nierozpuszczalne w wodzie

- podaje przyk?ady substancji, ktre

rozpuszczaj? si? i nie rozpuszczaj? si?

w wodzie

wyja?nia poj?cia rozpuszczalnik isubstancja

rozpuszczana

definiuje poj?cie rozpuszczalno??

wymienia czynniki, ktre wp?ywaj?

na rozpuszczalno??

okre?la, co to jest wykres rozpuszczalno?ci

odczytuje z wykresu rozpuszczalno?ci

rozpuszczalno?? danej substancjiw podanej

temperaturze

wymienia czynniki wp?ywaj?ce na szybko??

rozpuszczania si? substancji sta?ej w wodzie

definiuje poj?cia roztwr w?a?ciwy, koloid

i zawiesina

definiuje poj?cia roztwr nasycony i roztwr

nienasycony orazroztwr st??ony i roztwr

rozcie?czony

definiuje poj?cie krystalizacja

podaje sposoby otrzymywania roztworu nienasyconego z nasyconego i odwrotnie

definiuje st??enie procentowe roztworu

podaje wzr opisuj?cy st??enie procentowe

prowadzi obliczenia z wykorzystaniem poj??: st??enie procentowe, masa substancji, masa rozpuszczalnika, masa roztworu (proste)

Ucze?:

opisuje budow? cz?steczki wody

wyja?nia, co to jest cz?steczka polarna

wymienia w?a?ciwo?ci wody zmieniaj?ce

si? pod wp?ywem zanieczyszcze?

proponuje sposoby racjonalnego gospodarowania wod?

t?umaczy, na czym polega proces mieszania, rozpuszczania

okre?la, dla jakich substancji woda jest

dobrym rozpuszczalnikiem

charakteryzuje substancje ze wzgl?du na ich

rozpuszczalno?? w wodzie

planuje do?wiadczenia wykazuj?ce wp?yw

r?nych czynnikw na szybko??

rozpuszczania substancji sta?ych w wodzie

porwnuje rozpuszczalno?? r?nych

substancji w tej samej temperaturze

oblicza ilo?? substancji, ktr? mo?na rozpu?ci? w okre?lonej ilo?ci wody

w podanej temperaturze

podaje przyk?ady substancji, ktre

rozpuszczaj? si? w wodzie, tworz?c

roztwory w?a?ciwe

podaje przyk?ady substancji, ktre nie rozpuszczaj? si? w wodzie i tworz? koloidy lub zawiesiny

wskazuje r?nice mi?dzy roztworem

w?a?ciwym a zawiesin?

opisuje r?nice mi?dzy roztworem

rozcie?czonym, st??onym, nasyconym

i nienasyconym

przeprowadza krystalizacj?

przekszta?ca wzr na st??enie procentowe

roztworu tak, aby obliczy? mas? substancji

rozpuszczonej lub mas? roztworu

oblicza mas? substancji rozpuszczonej lub

mas? roztworu, znaj?c st??enie procentowe

roztworu

wyja?nia, jak sporz?dzi? roztwr

o okre?lonym st??eniu procentowym (np. 100 g

20-procentowego roztworu soli kuchennej)

Ucze?:

wyja?nia, na czym polega tworzenie

wi?zania kowalencyjnego spolaryzowanego

w cz?steczce wody

wyja?nia budow? polarn? cz?steczki wody

okre?la w?a?ciwo?ci wody wynikaj?ce z jej

budowy polarnej

wyja?nia, dlaczego woda dla jednych substancji jest rozpuszczalnikiem, a dla innych nie

przedstawia za pomoc? modeli proces

rozpuszczania w wodzie substancji o budowie

polarnej, np. chlorowodoru

podaje rozmiary cz?stek substancji

wprowadzonych do wody i znajduj?cych si?

w roztworze w?a?ciwym, koloidzie,

zawiesinie

wykazuje do?wiadczalnie wp?yw r?nych

czynnikw na szybko?? rozpuszczania

substancji sta?ej w wodzie

pos?uguje si? sprawnie wykresem

rozpuszczalno?ci

dokonuje oblicze? z wykorzystaniem

wykresu rozpuszczalno?ci

oblicza mas? wody, znaj?c mas? roztworu

i jego st??enie procentowe

prowadzi obliczenia z wykorzystaniem

poj?cia g?sto?ci

podaje sposoby na zmniejszenie lub zwi?kszenie st??enia roztworu

oblicza st??enie procentowe roztworu

powsta?ego przez zag?szczenie, rozcie?czenie

roztworu

oblicza st??enie procentowe roztworu

nasyconego w danej temperaturze

(z wykorzystaniem wykresu rozpuszczalno?ci)

wymienia czynno?ci prowadz?ce

do sporz?dzenia okre?lonej ilo?ci roztworu

o okre?lonym st??eniu procentowym

sporz?dza roztwr o okre?lonym st??eniu

procentowym

- wyja?nia, co to jest woda destylowana

i czym si? r?ni od wd wyst?puj?cych

w przyrodzie

Ucze?:

wymienia laboratoryjne sposoby otrzymywania wody

proponuje do?wiadczenie udowadniaj?ce,

?e woda jest zwi?zkiem wodoru i tlenu

opisuje wp?yw izotopw wodoru i tlenu na w?a?ciwo?ci wody

okre?la wp?yw ci?nienia atmosferycznego na warto?? temperatury wrzenia wody

porwnuje rozpuszczalno?? w wodzie zwi?zkw kowalencyjnych i jonowych

wykazuje do?wiadczalnie, czy roztwr jest

nasycony, czy nienasycony

rozwi?zuje zadania rachunkowe na st??enie

procentowe z wykorzystaniem g?sto?ci

oblicza rozpuszczalno?? substancji w danej

temperaturze, znaj?c st??enie procentowe jej

roztworu nasyconego w tej temperaturze

Wybrane wiadomo?ci i umiej?tno?ci wykraczaj?ce poza tre?ci wymaga? podstawy programowej; ich spe?nienie mo?e by? warunkiem wystawienia oceny celuj?cej. Ucze?:

okre?la ?rd?a zanieczyszcze? wd naturalnych

- analizuje ?rd?a zanieczyszcze? wd naturalnych i ich wp?yw na ?rodowisko przyrodnicze

wymienia niektre zagro?enia wynikaj?ce z zanieczyszcze? wd

omawia wp?yw zanieczyszcze? wd na organizmy

wymienia sposoby przeciwdzia?ania zanieczyszczaniu wd

omawia sposoby usuwania zanieczyszcze? z wd

wyja?nia, na czym polega asocjacja cz?steczek wody

rozwi?zuje zadania rachunkowe na mieszanie roztworw

rozwi?zuje zadania rachunkowe na st??enie procentowe roztworu, w ktrym rozpuszczono mieszanin? substancji sta?ych

Klasa II

Wymagania programowe na poszczeglne oceny

IV. Kwasy

Ocena dopuszczaj?ca

[1]

Ocena dostateczna

[1 + 2]

Ocena dobra

[1 + 2 + 3]

Ocena bardzo dobra

[1 + 2 + 3 + 4]

Ucze?:

wymienia zasady bhp dotycz?ce obchodzenia si? z kwasami

definiuje poj?cia: elektrolit i nieelektrolit

wyja?nia, co to jest wska?nik i wymienia trzy przyk?ady wska?nikw

opisuje zastosowania wska?nikw

odr?nia kwasy od innych substancji chemicznych za pomoc? wska?nikw

definiuje poj?cie kwasy

opisuje budow? kwasw beztlenowych itlenowych

odr?nia kwasy tlenowe od beztlenowych

wskazuje wodr i reszt? kwasow? we wzorze kwasu

wyznacza warto?ciowo?? reszty kwasowej

zapisuje wzory sumaryczne kwasw: HCl, H2S, H2SO4, H2SO3, HNO3, H2CO3, H3PO4

podaje nazwy poznanych kwasw

opisuje w?a?ciwo?ci kwasw: chlorowodorowego, azotowego(V) isiarkowego(VI)

opisuje podstawowezastosowania kwasw: chlorowodorowego, azotowego(V) isiarkowego(VI)

wyja?nia, na czym polega dysocjacja jonowa(elektrolityczna) kwasw

definiuje poj?cia jon, kation i anion

zapisuje rwnania reakcji dysocjacji jonowej kwasw (proste przyk?ady)

wyja?nia poj?cie kwa?ne opady

Ucze?:

wymienia wsplne w?a?ciwo?ci kwasw

wyja?nia, z czego wynikaj? wsplne w?a?ciwo?ci kwasw

zapisuje wzory strukturalne poznanych kwasw

wyja?nia poj?cie tlenek kwasowy

wskazuje przyk?ady tlenkw kwasowych

wymienia metody otrzymywania kwasw tlenowych i beztlenowych

zapisuje rwnania reakcji otrzymywania poznanych kwasw

opisuje w?a?ciwo?ci poznanych kwasw

opisuje zastosowania poznanych kwasw

- wyja?nia poj?cie dysocjacja jonowa

zapisuje i odczytuje wybrane rwnania reakcji dysocjacji jonowej kwasw

definiuje poj?cie odczyn kwasowy

zapisuje obserwacje do przeprowadzanych do?wiadcze?

Ucze?:

wyja?nia, dlaczego podczas pracy ze st??onymi roztworami kwasw nale?y zachowa? szczegln? ostro?no??

wymienia poznane tlenki kwasowe

zapisuje rwnania reakcji otrzymywania wskazanegokwasu

wykazuje do?wiadczalnie ?r?ce w?a?ciwo?ci kwasu siarkowego(VI)

podaje zasad? bezpiecznego rozcie?czania st??onego roztworu kwasu siarkowego(VI)

wyja?nia, dlaczego kwas siarkowy(VI) pozostawiony w otwartym naczyniu zwi?ksza sw? obj?to??

planuje do?wiadczalne wykrycie bia?ka wprbce ?ywno?ci (w serze, mleku, jajku)

opisuje reakcj? ksantoproteinow?

zapisujei odczytujerwnania reakcjidysocjacji jonowej (elektrolitycznej) kwasw

okre?la odczyn roztworu kwasowego napodstawie znajomo?ci jonw obecnych wbadanym roztworze

analizuje proces powstawania kwa?nych opadw i skutki ich dzia?ania

rozwi?zuje chemografy

opisuje do?wiadczenia przeprowadzane nalekcjach (schemat, obserwacje, wniosek)

Ucze?:

zapisuje wzr strukturalny dowolnego kwasu nieorganicznego o podanym wzorze sumarycznym

projektuje do?wiadczenia, w ktrych wyniku mo?na otrzymywa? kwasy

identyfikuje kwasy, na podstawie podanych informacji

odczytuje rwnania reakcji chemicznych

potrafi rozwi?zywa? trudniejsze chemografy

proponuje sposoby ograniczenia
powstawania kwa?nych opadw

Wybrane wiadomo?ci i umiej?tno?ci wykraczaj?ce poza tre?ci wymaga? podstawy programowej; ich nabycie przez ucznia mo?e by? podstaw? do wystawienia oceny celuj?cej. Ucze?:

omawia przemys?ow? metod? otrzymywania kwasu azotowego(V),

definiuje poj?cie stopie? dysocjacji,

dzieli elektrolity ze wzgl?du na stopie? dysocjacji.

V. Wodorotlenki

Ocena dopuszczaj?ca

[1]

Ocena dostateczna

[1 + 2]

Ocena dobra

[1 + 2 + 3]

Ocena bardzo dobra

[1 + 2 + 3 + 4]

Ucze?:

wymienia zasady bhp dotycz?ce obchodzenia si? z zasadami

odr?nia zasady od innych substancji chemicznych za pomoc? wska?nikw

definiuje poj?cia wodorotlenek i zasada

opisuje budow? wodorotlenkw

podaje warto?ciowo?? grupy wodorotlenowej

zapisuje wzory sumaryczne wodorotlenkw: NaOH, KOH, Ca(OH)2, Al(OH)3

opisuje w?a?ciwo?ci oraz zastosowania wodorotlenkw: sodu, potasu i wapnia

wyja?nia, na czym polega dysocjacja jonowa (elektrolityczna) zasad

zapisuje rwnania dysocjacji jonowej zasad (proste przyk?ady)

- podaje nazwy jonw powsta?ych w wyniku

odr?nia zasady od kwasw za pomoc? wska?nikw

wymienia rodzaje odczynu roztworw

okre?la zakres pH i barwy wska?nikw dlaposzczeglnych odczynw

Ucze?:

wymienia wsplne w?a?ciwo?ci zasad

wyja?nia, z czego wynikaj? wsplne w?a?ciwo?ci zasad

definiuje poj?cie tlenek zasadowy

podaje przyk?ady tlenkw zasadowych

wymienia dwie g?wne metody otrzymywania wodorotlenkw

zapisuje rwnania reakcji otrzymywania wodorotlenku sodu, potasu i wapnia

wyja?nia poj?cia woda wapienna, wapno palone i wapno gaszone

okre?la rozpuszczalno?? wodorotlenkw napodstawie tabeli rozpuszczalno?ci

odczytuje proste rwnania dysocjacji jonowej (elektrolitycznej) zasad

definiuje poj?cie odczyn zasadowy

omawia skal? pH

bada odczyn i pH roztworu

zapisuje obserwacje do przeprowadzanych do?wiadcze?

Ucze?:

rozr?nia poj?cia wodorotlenek i zasada

wymienia przyk?ady wodorotlenkw izasad

wyja?nia, dlaczego podczas pracy zzasadami nale?y zachowa? szczegln? ostro?no??

wymienia poznane tlenki zasadowe

zapisuje rwnania reakcji otrzymywania wybranego wodorotlenku

planuje do?wiadczenia, w ktrych wyniku, mo?na otrzyma? wodorotlenek: sodu, potasu lub wapnia

planuje sposb otrzymywania wodorotlenkw trudno rozpuszczalnych

zapisuje i odczytuje rwnania dysocjacji jonowej (elektrolitycznej) zasad

okre?la odczyn roztworu zasadowego na podstawie znajomo?ci jonw obecnych wbadanym roztworze

rozwi?zuje chemografy

opisuje do?wiadczenia przeprowadzane nalekcjach (schemat, obserwacje, wniosek)

wymienia przyczyny odczynu kwasowego, zasadowego, oboj?tnego roztworw

interpretuje warto?? pH w uj?ciu jako?ciowym (odczyn kwasowy, zasadowy, oboj?tny)

opisuje zastosowania wska?nikw

planuje do?wiadczenie, ktre umo?liwi zbadanie warto?ci pH produktw u?ywanych w ?yciu codziennym

Ucze?:

zapisuje wzr sumaryczny wodorotlenku dowolnego metalu

planuje do?wiadczenia, w ktrych wyniku mo?na otrzyma? r?ne wodorotlenki, tak?e trudno rozpuszczalne

zapisuje rwnania reakcji otrzymywania r?nych wodorotlenkw

identyfikuje wodorotlenki na podstawie podanych informacji

odczytuje rwnania reakcji chemicznych

rozwi?zuje chemografy o wi?kszym stopniu trudno?ci

wyja?nia poj?cie skala pH

Wybrane wiadomo?ci i umiej?tno?ci wykraczaj?ce poza tre?ci wymaga? podstawy programowej; ich nabycie przez ucznia mo?e by? podstaw? do wystawienia oceny celuj?cej. Ucze?:

opisuje i bada w?a?ciwo?ci wodorotlenkw amfoterycznych.

VI. Sole

Ocena dopuszczaj?ca

[1]

Ocena dostateczna

[1 + 2]

Ocena dobra

[1 + 2 + 3]

Ocena bardzo dobra

[1 + 2 + 3 + 4]

Ucze?:

opisuje budow? soli

wskazuje metal i reszt? kwasow? we wzorze soli

zapisuje wzory sumaryczne soli (chlorkw, siarczkw)

tworzy nazwy soli na podstawie wzorw sumarycznych i zapisuje wzory sumaryczne soli na podstawie ich nazw, np. wzory soli kwasw: chlorowodorowego, siarkowodorowego i metali, np. sodu, potasu i wapnia

wskazuje wzory soli w?rd zapisanych wzorw zwi?zkw chemicznych

opisuje, w jaki sposb dysocjuj? sole

zapisuje rwnania reakcji dysocjacji jonowej soli (proste przyk?ady)

dzieli sole ze wzgl?du na ich rozpuszczalno?? w wodzie

okre?la rozpuszczalno?? soli w wodzie na podstawie tabeli rozpuszczalno?ci wodorotlenkw i soli

podaje sposb otrzymywania soli trzema podstawowymi metodami (kwas + zasada, metal + kwas, tlenek metalu + kwas)

zapisuje cz?steczkowo rwnania reakcji otrzymywania soli (najprostsze)

definiuje poj?cia reakcje zoboj?tniania ireakcje str?ceniowe

odr?nia zapis cz?steczkowy od zapisu jonowego rwnania reakcji chemicznej

okre?la zwi?zek ?adunku jonu z warto?ciowo?ci? metalu i reszty kwasowej

wymienia zastosowania najwa?niejszych soli, np. chlorku sodu

Ucze?:

wymienia cztery najwa?niejsze sposoby otrzymywania soli

podaje nazwy i wzory soli (typowe przyk?ady)

zapisuje rwnania reakcji otrzymywania soli (reakcja zoboj?tniania) w postaci cz?steczkowej, jonowej oraz jonowej skrconej

odczytuje rwnania reakcji otrzymywania soli

wyja?nia poj?ciareakcja zoboj?tniania ireakcja str?ceniowa

zapisuje rwnania reakcji otrzymywania soli (reakcja str?ceniowa) w postaci cz?steczkowej

korzysta z tabeli rozpuszczalno?ci wodorotlenkw i soli

zapisuje i odczytuje wybrane rwnania reakcji dysocjacji jonowej soli

dzieli metale ze wzgl?du na ich aktywno?? chemiczn? (szereg aktywno?ci metali)

wymienia sposoby zachowania si? metali w reakcji z kwasami (np. mied? lub magnez w reakcji z kwasem chlorowodorowym)

zapisuje obserwacje z przeprowadzanych na lekcji do?wiadcze?

Ucze?:

podaje nazwy i wzory dowolnych soli

zapisuje i odczytuje rwnaniadysocjacji jonowej (elektrolitycznej) soli

stosuje metody otrzymywania soli

wyja?nia przebieg reakcji zoboj?tniania

zapisuje rwnania reakcji otrzymywania soli w postaci cz?steczkowej i jonowej

okre?la, korzystaj?c z szeregu aktywno?ci metali, ktre metale reaguj? z kwasami wed?ug schematu:

metal + kwas sl + wodr

wymienia przyk?ady soli wyst?puj?cych wprzyrodzie

-projektuje do?wiadczenia umo?liwiaj?ce otrzymywanie soli w reakcjach str?ceniowych

formu?uje wniosek dotycz?cy wyniku reakcji str?ceniowej na podstawie analizy tabeli rozpuszczalno?ci soli iwodorotlenkw

podaje zastosowania soli

opisuje do?wiadczenia przeprowadzane nalekcjach (schemat, obserwacje, wniosek)

Ucze?:

wskazuje substancje, ktre mog? ze sob? reagowa?, tworz?c sl

podaje metody otrzymywania soli

identyfikuje sole na podstawie podanych informacji

wyja?nia, jakie zmiany zasz?y w odczynie roztworw poddanych reakcji zoboj?tniania

przewiduje, czy zajdzie dana reakcja chemiczna

proponuje reakcj? tworzenia soli trudno rozpuszczalnej

okre?la zastosowanie reakcji str?ceniowej

zapisuje i odczytuje rwnania reakcji otrzymywania dowolnej soli w postaci cz?steczkowej i jonowej

projektuje do?wiadczenia otrzymywania soli

przewiduje efekty zaprojektowanych do?wiadcze?

formu?uje wniosek do zaprojektowanych do?wiadcze?

Wybrane wiadomo?ci i umiej?tno?ci wykraczaj?ce poza tre?ci wymaga? podstawy programowej; ich nabycie przez ucznia mo?e by? podstaw? do wystawienia oceny celuj?cej. Ucze?:

wyja?nia poj?cie hydroliza,

wyja?nia poj?cie hydrat, wymienia przyk?ady hydratw,

wyja?nia poj?cia: sl podwjna, sl potrjna, wodorosl i hydroksosl.

Klasa III

Wymagania programowe na poszczeglne oceny

VII. W?giel i jego zwi?zki z wodorem

Ocena dopuszczaj?ca

[1]

Ocena dostateczna

[1 + 2]

Ocena dobra

[1 + 2 + 3]

Ocena bardzo dobra

[1 + 2 + 3 + 4]

Ucze?:

podaje kryteria podzia?u chemii na organiczn? inieorganiczn?

okre?la, czym zajmuje si? chemia organiczna

definiuje poj?cie w?glowodory

wymienia naturalne ?rd?a w?glowodorw

stosuje zasady BHP w pracy zgazem ziemnym oraz produktami przerbki ropy naftowej

opisuje budow? i wyst?powanie metanu

podaje wzory sumaryczny i strukturalny metanu

opisuje w?a?ciwo?ci fizyczne i chemiczne metanu

opisuje, na czym polegaj? spalanie ca?kowite inieca?kowite

zapisuje rwnania reakcji spalania ca?kowitego inieca?kowitego metanu

definiuje poj?cie szereg homologiczny

podaje wzory sumaryczne i strukturalne etenu i etynu

opisuje najwa?niejsze w?a?ciwo?ci etenu i etynu

definiuje poj?cia: polimeryzacja, monomer i polimer

opisuje najwa?niejsze zastosowania etenu i etynu

definiuje poj?cia w?glowodory nasycone iw?glowodory nienasycone

klasyfikuje alkany do w?glowodorw nasyconych, aalkeny i alkiny do nienasyconych

okre?la wp?yw w?glowodorw nasyconych inienasyconych na wod? bromow? (lub rozcie?czony roztwr manganianu(VII) potasu)

podaje wzory oglne szeregw homologicznych alkanw, alkenw i alkinw

przyporz?dkowuje dany w?glowodr do odpowiedniego szeregu homologicznego

odr?nia wzr sumaryczny od wzorw strukturalnego i p?strukturalnego

zapisuje wzory sumaryczne i nazwy alkanu, alkenu ialkinu o podanej liczbie atomw w?gla (do pi?ciu atomw w?gla w cz?steczce)

zapisuje wzory strukturalne i p?strukturalne (proste przyk?ady) w?glowodorw

Ucze?:

wyja?nia poj?cie szereg homologiczny

podaje zasady tworzenia nazw alkenw ialkinw na podstawie nazw alkanw

zapisuje wzory sumaryczne, strukturalne ip?strukturalne oraz podaje nazwy alkanw, alkenw i alkinw

buduje model cz?steczki metanu, etenu, etynu

wyja?nia r?nic? mi?dzy spalaniem ca?kowitym a nieca?kowitym

opisuje w?a?ciwo?ci fizyczne oraz chemiczne (spalanie) metanu, etanu, etenu i etynu

zapisuje i odczytuje rwnania reakcji spalania metanu, etenu i etynu

podaje sposoby otrzymywania etenu i etynu

porwnuje budow? etenu i etynu

wyja?nia, na czym polegaj? reakcje przy??czania i polimeryzacji

wyja?nia, jak do?wiadczalnie odr?ni? w?glowodory nasycone od nienasyconych

okre?la, od czego zale?? w?a?ciwo?ci w?glowodorw

wykonuje proste obliczenia dotycz?ce w?glowodorw

Ucze?:

tworzy wzr oglny szeregu homologicznego alkanw (na podstawie wzorw trzech kolejnych alkanw)

proponuje, jak do?wiadczalnie wykry? produkty spalania w?glowodorw

zapisuje rwnania reakcji spalania ca?kowitego i nieca?kowitego alkanw, alkenw, alkinw

zapisuje rwnania reakcji otrzymywania etenu ietynu

odczytuje podane rwnania reakcji chemicznej

zapisuje rwnania reakcji etenu i etynu zbromem, polimeryzacji etenu

opisuje rol? katalizatora w reakcji chemicznej

wyja?nia zale?no?? mi?dzy d?ugo?ci? ?a?cucha w?glowego a w?a?ciwo?ciami (np. stanem skupienia, lotno?ci?, palno?ci?) alkanw

wyja?nia, co jest przyczyn? wi?kszej reaktywno?ci chemicznej w?glowodorw nienasyconych wporwnaniu z w?glowodorami nasyconymi

opisuje w?a?ciwo?ci i zastosowania polietylenu

projektuje do?wiadczenie chemiczne umo?liwiaj?ce odr?nienie w?glowodorw nasyconych od nienasyconych

opisuje przeprowadzane do?wiadczenia chemiczne

Ucze?:

dokonuje analizy w?a?ciwo?ci w?glowodorw

wyja?nia wp?yw wi?zania wielokrotnego w cz?steczce w?glowodoru na jego reaktywno?? chemiczn?

zapisuje rwnania reakcji przy??czania (np. bromowodoru, wodoru, chloru) do w?glowodorw zawieraj?cych wi?zanie wielokrotne

okre?la produkty polimeryzacji etynu

projektuje do?wiadczenia chemiczne

stosuje zdobyt? wiedz? w z?o?onych zadaniach

Wybrane wiadomo?ci i umiej?tno?ci wykraczaj?ce poza tre?ci wymaga? podstawy programowej; ich nabycie przez ucznia mo?e by? podstaw? do wystawienia oceny celuj?cej. Ucze?:

potrafi wykry? obecno?? w?gla i wodoru w zwi?zkach organicznych

wyja?nia poj?cie piroliza metanu

wyja?nia poj?cie destylacja frakcjonowana ropy naftowej

wymienia produkty destylacji frakcjonowanej ropy naftowej

okre?la w?a?ciwo?ci i zastosowania produktw destylacji frakcjonowanej ropy naftowej

omawia jakie skutki dla ?rodowiska przyrodniczego, ma wydobywanie i wykorzystywanie ropy naftowej

wyja?nia poj?cia: izomeria, izomery

wyja?nia poj?cie kraking

zapisuje rwnanie reakcji podstawienia (substytucji)

charakteryzuje tworzywa sztuczne

podaje w?a?ciwo?ci i zastosowania wybranych tworzyw sztucznych

wymienia przyk?adowe oznaczenia opakowa? wykonanych z polietylenu

VIII. Pochodne w?glowodorw

Ocena dopuszczaj?ca

[1]

Ocena dostateczna

[1 + 2]

Ocena dobra

[1 + 2 + 3]

Ocena bardzo dobra

[1 + 2 + 3 + 4]

Ucze?:

dowodzi, ?e alkohole, kwasy karboksylowe, estry, aminy, aminokwasy s? pochodnymi w?glowodorw

opisuje budow? pochodnych w?glowodorw (grupa w?glowodorowa + grupa funkcyjna)

wymienia pierwiastki chemiczne wchodz?ce w sk?ad pochodnych w?glowodorw

klasyfikuje dan? substancj? organiczn? do odpowiedniej grupy zwi?zkw chemicznych

okre?la, co to jest grupa funkcyjna

zaznacza grupy funkcyjne w alkoholach, kwasach karboksylowych, estrach, aminach i aminokwasach i podaje ich nazwy

zapisuje wzory oglne alkoholi, kwasw karboksylowych i estrw

zapisuje wzory sumaryczne i strukturalne prostych alkoholimonohydroksylowych i kwasw karboksylowych (do 2 atomw w?gla w cz?steczce) oraz tworzy ich nazwy

zaznacza we wzorze kwasu karboksylowego reszt? kwasow?

okre?la, co to s? nazwy zwyczajowe i systematyczne

wymienia regu?y tworzenia nazw systematycznych zwi?zkw organicznych

podaje nazwy zwyczajowe omawianych kwasw karboksylowych (mrwkowy, octowy)

opisuje najwa?niejsze w?a?ciwo?ci metanolu, etanolu, glicerolu oraz kwasw etanowego imetanowego

zapisuje rwnanie reakcji spalania metanolu

opisuje podstawowe zastosowania etanolu i kwasu etanowego

dokonuje podzia?u alkoholi na monohydroksylowe, polihydroksylowe oraz kwasw karboksylowych na nasycone i nienasycone

okre?la, co to s? alkohole polihydroksylowe

wymienia dwa najwa?niejsze kwasy t?uszczowe

opisuje w?a?ciwo?ci d?ugo?a?cuchowych kwasw karboksylowych (kwasw t?uszczowych: stearynowego i oleinowego)

definiuje poj?cie myd?a

wymienia zwi?zki chemiczne, b?d?ce substratami reakcji estryfikacji

definiuje poj?cie estry

wymienia przyk?ady wyst?powania estrw w przyrodzie

opisuje zagro?enia zwi?zane z alkoholami (metanol, etanol)

zna toksyczne w?a?ciwo?ci poznanych substancji

okre?la, co to s? aminy i aminokwasy

podaje przyk?ady wyst?powania amin i aminokwasw

Ucze?:

zapisuje nazwy i wzory omawianych grup funkcyjnych

zapisuje wzory i wymienia nazwy alkoholi

zapisuje wzory sumaryczny i strukturalny glicerolu

uzasadnia stwierdzenie, ?e alkohole i kwasy karboksylowe tworz? szeregi homologiczne

podaje odczyn roztworu alkoholu

opisuje fermentacj? alkoholow?

zapisuje rwnania reakcji spalania etanolu

podaje przyk?ady kwasw organicznych wyst?puj?cych w przyrodzie i wymienia ich zastosowania

tworzy nazwy prostych kwasw karboksylowych (do 5 atomw w?gla w cz?steczce) oraz zapisuje ich wzory sumaryczne i strukturalne

podaje w?a?ciwo?ci kwasw metanowego (mrwkowego) i etanowego (octowego)

omawia dysocjacj? jonow? kwasw karboksylowych

zapisuje rwnania reakcjispalania, reakcji dysocjacji jonowej, reakcji z: metalami, tlenkami metali i zasadami kwasw metanowego i etanowego

podaje nazwy soli pochodz?cych od kwasw metanowego i etanowego

podaje nazwy wy?szych kwasw karboksylowych

zapisuje wzory sumaryczne kwasw palmitynowego, stearynowego i oleinowego

opisuje, jak do?wiadczalnie udowodni?, ?e dany kwas karboksylowy jest kwasem nienasyconym

podaje przyk?ady estrw

tworzy nazwy estrw pochodz?cych odpodanych nazw kwasw i alkoholi (proste przyk?ady)

wyja?nia, na czym polega reakcja estryfikacji

okre?la sposb otrzymywania wskazanego estru, np. octanu etylu

wymienia w?a?ciwo?ci fizyczne octanu etylu

opisuje budow? i w?a?ciwo?ci amin na przyk?adzie metyloaminy

zapisuje wzr najprostszej aminy

opisuje negatywne skutki dzia?ania etanolu naorganizm ludzki

zapisuje obserwacje do wykonywanych do?wiadcze? chemicznych

Ucze?:

wyja?nia, dlaczego alkohol etylowy wykazuje odczyn oboj?tny

wyja?nia, w jaki sposb tworzy si? nazw? systematyczn? glicerolu

zapisuje rwnania reakcji spalania alkoholi

podaje nazwy zwyczajowe i systematyczne kwasw karboksylowych

wyja?nia, dlaczego wy?sze kwasy karboksylowe nazywa si? kwasami t?uszczowymi

porwnuje w?a?ciwo?ci kwasw organicznych i nieorganicznych

porwnuje w?a?ciwo?ci kwasw karboksylowych

podaje metod? otrzymywania kwasu octowego

wyja?nia proces fermentacji octowej

opisuje rwnania reakcji chemicznych dla kwasw karboksylowych

podaje nazwy soli kwasw organicznych

okre?la miejsce wyst?powania wi?zania podwjnego w cz?steczce kwasu oleinowego

projektuje do?wiadczenie chemiczne umo?liwiaj?ce odr?nienie kwasw oleinowego od palmitynowego lub stearynowego

zapisuje rwnania reakcji chemicznych prostych kwasw karboksylowych zalkoholami monohydroksylowymi

zapisuje rwnania reakcji otrzymywania podanych estrw

tworzy wzory estrw na podstawie podanych nazw kwasw i alkoholi

zapisuje wzory poznanej aminy i aminokwasu

opisuje budow?, w?a?ciwo?ci fizyczne ichemiczne aminokwasw na przyk?adzie glicyny

opisuje przeprowadzone do?wiadczenia chemiczne

Ucze?:

proponuje do?wiadczenie chemiczne dopodanego tematu

formu?uje wnioski z do?wiadcze? chemicznych

przeprowadza do?wiadczenia chemiczne

zapisuje wzory dowolnych alkoholi ikwasw karboksylowych

zapisuje rwnania reakcji chemicznych dla alkoholi, kwasw karboksylowych owy?szym stopniu trudno?ci (np. wi?cej ni? 5 atomw w?gla w cz?steczce) (dla alkoholi i kwasw karboksylowych)

wyja?nia zale?no?? mi?dzy d?ugo?ci? ?a?cucha w?glowego a stanem skupienia ireaktywno?ci? chemiczn? alkoholi orazkwasw karboksylowych

zapisuje rwnania reakcji otrzymywania estru o podanej nazwie lub podanym wzorze

projektuje do?wiadczenie chemiczne umo?liwiaj?ce otrzymanie estru opodanej nazwie

opisuje w?a?ciwo?ci estrw w kontek?cie ich zastosowa?

przewiduje produkty reakcji chemicznej

identyfikuje poznane substancje

dok?adnie omawia reakcj? estryfikacji

omawia r?nic? mi?dzy reakcj? estryfikacji a reakcj? zoboj?tniania

zapisuje rwnania reakcji chemicznych wpostaci cz?steczkowej, jonowej oraz skrconej jonowej

analizuje konsekwencje istnienia dwch grup funkcyjnych w cz?steczce aminokwasu

zapisuje rwnanie reakcji tworzenia dipeptydu

wyja?nia mechanizm powstawania wi?zania peptydowego

potrafi wykorzysta? swoj? wiedz? do rozwi?zywania z?o?onych zada?

Wybrane wiadomo?ci i umiej?tno?ci wykraczaj?ce poza tre?ci wymaga? podstawy programowej; ich nabycie przez ucznia mo?e by? podstaw? do wystawienia oceny celuj?cej. Ucze?:

wyja?nia poj?cie tiole

opisuje w?a?ciwo?ci i zastosowania wybranych alkoholi

okre?la w?a?ciwo?ci i zastosowania wybranych kwasw karboksylowych

zapisuje rwnania reakcji chemicznych zachodz?cych w twardej wodzie po dodaniu myd?a sodowego

wyja?nia poj?cie hydroksykwasy

wymienia zastosowania aminokwasw

zapisuje rwnania reakcji hydrolizy estru o podanej nazwie lub wzorze

wyja?nia, co to jest hydroliza estru

IX. Substancje o znaczeniu biologicznym

Ocena dopuszczaj?ca

[1]

Ocena dostateczna

[1 + 2]

Ocena dobra

[1 + 2 + 3]

Ocena bardzo dobra

[1 + 2 + 3 + 4]

Ucze?:

wymienia g?wne pierwiastki chemiczne wchodz?ce w sk?ad organizmu cz?owieka

wymienia podstawowe sk?adniki ?ywno?ci orazmiejsce ich wyst?powania

Ucze?:

wyja?nia rol? sk?adnikw ?ywno?ci w prawid?owym funkcjonowaniu organizmu

definiuje poj?cie: t?uszcze

opisuje w?a?ciwo?ci fizyczne t?uszczw

opisuje w?a?ciwo?ci bia?ek

opisuje w?a?ciwo?ci fizyczne glukozy, sacharozy, skrobi i celulozy

wymienia czynniki powoduj?ce koagulacj? bia?ek

opisuje r?nice w przebiegu denaturacji ikoagulacji bia?ek

okre?la wp?yw oleju ro?linnego na wod? bromow?

omawia budow? glukozy

zapisuje za pomoc? wzorw sumarycznych rwnanie reakcji sacharozy z wod?

okre?la przebieg reakcji hydrolizy skrobi

wykrywa obecno?? skrobi i bia?ka w r?nych produktach spo?ywczych

Ucze?:

podaje wzr oglny t?uszczw

omawia r?nice w budowie t?uszczw sta?ych iciek?ych

wyja?nia, dlaczego olej ro?linny odbarwia wod? bromow?

definiuje poj?cia: peptydy, zol, ?el, koagulacja, peptyzacja

wyja?nia, co to znaczy, ?e sacharoza jest disacharydem

porwnuje budow? cz?steczek skrobi i celulozy

wymienia r?nice we w?a?ciwo?ciach fizycznych skrobi i celulozy

zapisuje poznane rwnania reakcji hydrolizy sacharydw

definiuje poj?cie wi?zanie peptydowe

projektuje do?wiadczenie chemiczne umo?liwiaj?ce odr?nienie t?uszczu nienasyconego od nasyconego

planuje do?wiadczenia chemiczne umo?liwiaj?ce badanie w?a?ciwo?ci omawianych zwi?zkw chemicznych

opisuje przeprowadzane do?wiadczenia chemiczne

opisuje znaczenie i zastosowania skrobi, celulozy oraz innych poznanych zwi?zkw chemicznych

Ucze?:

podaje wzr tristearynianu glicerolu

projektuje do?wiadczenia chemiczne umo?liwiaj?ce wykrycie bia?ka

okre?la, na czym polega wysalanie bia?ka

definiuje poj?cie izomery

wyja?nia, dlaczego skrobia i celuloza s? polisacharydami

wyja?nia, co to s? dekstryny

omawia hydroliz? skrobi

umie zaplanowa? i przeprowadzi? reakcje weryfikuj?ce postawion? hipotez?

identyfikuje poznane substancje

Wybrane wiadomo?ci i umiej?tno?ci wykraczaj?ce poza tre?ci wymaga? podstawy programowej; ich nabycie przez ucznia mo?e by? podstaw? do wystawienia oceny celuj?cej. Ucze?:

zapisuje rwnania reakcji otrzymywania i zmydlania, np. tristearynianu glicerolu

potrafi zbada? sk?ad pierwiastkowy bia?ek i cukru

wyja?nia poj?cie galaktoza

udowadnia do?wiadczalnie, ?e glukoza ma w?a?ciwo?ci redukuj?ce

przeprowadza prb? Trommera i prb? Tollensa

definiuje poj?cia: hipoglikemia, hiperglikemia

projektuje do?wiadczenie umo?liwiaj?ce odr?nienie t?uszczu od substancji t?ustej (prba akroleinowa)

opisuje na czym polega prba akroleinowa

wyja?nia poj?cie uzale?nienia

wymienia rodzaje uzale?nie?

opisuje szkodliwy wp?yw niektrych substancji uzale?niaj?cych na organizm cz?owieka

opisuje substancje powoduj?ce uzale?nienia oraz skutki uzale?nie?

wyja?nia skrt NNKT

opisuje proces utwardzania t?uszczw

opisuje hydroliz? t?uszczw

wyja?nia, na czym polega efekt Tyndalla